Psalmen anders, een tussenstand van het ISK Psalmenproject

Meer psalmen bij het Liedboek, zingen en bidden in huis en kerk ?
Verdient deze bijbelse psalm een nieuwe, zingbare versie?
En in welke vorm, met welk accent?
Denken we aan een moment in de zondagse liturgie, of een situatie thuis?
Wat raakt ons, wat geven we graag door?
Welke schrijver en musicus nodigen we uit deze psalm te adopteren?

In januari 2021 vergaderde de redactie van de psalmenredactie ISK voor de 20e keer in anderhalf jaar.
In een stevig tempo, met maandelijkse ontmoetingen, namen de redactieleden in die tijd zo’n 120 psalmen door.
Steeds lazen we ze met twee vragen: bieden de versies in het Liedboek genoeg, en zo nee, stel dat we hem in het supplement willen opnemen, wat voor vorm zou passend zijn?
Van stevige samenzang tot ingetogen levenslied, van lied met refrein voor allen en verzen voor enkelen tot een rap-achtige vorm bij een lied dat boosheid uit.
Van de hele psalm, tot dat éne vers dat in een canon mag gaan rondzingen.

In vrijwel alle gevallen kregen dichters en componisten een nieuwe opdracht, met een vraag, een kijkrichting.
Om een indruk te geven van wat u kunt verwachten: we zien een boek ontstaan met zo’n 100 nieuwe psalmversies, bij de 270 die nu in het Liedboek staan.
Ze worden doorgenummerd: na 1 en 1a komt 1b, na  24 komen nu 24a en 24b. Voor gemeenten die de digitale versie van het Liedboek gebruiken voor hun eredienst zullen ze beschikbaar komen, daarnaast komen ze los in boekvorm beschikbaar.

Van de eerste 120 psalmen zullen zo’n 40 geen nieuwe versie krijgen.
Ze hebben er al vele: 23, 98, 103, om er maar een paar te noemen. De voorrang gaat juist naar psalmen die onbekend zijn. Dat kan komen doordat de Geneefse melodie niet bekend is. Soms heeft het er mee te maken dat de inhoud van de psalm ver af lijkt te staan van de vorm van geloven van vroeger. Misschien zijn dat juist de psalmen die nu opeens een nieuwe zeggingskracht krijgen.
Nog wat accenten: diverse psalmen komen met twee nieuwe versies. 19, 24, 104, 148 bijv. En bij 24 en 148 is dat ook, omdat er een versie is voor kinderen.

De berijming van de psalmen op de melodieën uit Genève die in het Liedboek staan, stamt uit de jaren 1945-1965 en is qua tekst voor steeds meer mensen moeilijk te volgen. Daarbij is duidelijk dat van veel psalmen steeds enkele strofen gezongen worden: de hele psalm is meestal gewoon te veel. Daarom kozen we ervoor om van psalmen met geliefde melodieën een nieuwe versie op te nemen, met minder verzen, in een nieuwere taal: bijvoorbeeld 6, 22, 49, 68, 81, 84, 89, 101, 111.

We zien de uitgave ook als kennismaking met de psalmen als boek. Soms is er samenhang, zijn twee psalmen eigenlijk één: 42-43 krijgen samen één lied. De psalmen 111 en 112 vormen een tweeluik, twee alfabetpsalmen over God en de mens van God – op de melodie van de Geneefse psalm 111 voegde een dichter ze in drie strofen samen. De bedevaartsliederen 120-122 leiden ons van het land van vreemdelingschap door de bergen heen naar de stad van God: het werd één lied. Elk van de vijf psalmboeken eindigt met een lofprijzing, die van het vierde boek geven we een eigen vers, een  rijke lofprijzing: 106:46.

De bundel streeft naar een brede blik. Wereldwijd worden psalmen gezongen. We nemen daarvan ook enkele voorbeelden op. Zo vinden we een psalm uit de methodistische traditie in de VS en een psalm met muziek van de Taiwanese componist I-To-Loh. Dichters en musici komen uit verschillende hoeken en achtergronden van de Nederlandstalige samenleving.
Bij verschillende psalmen komen maatschappelijke vragen aan bod. Om een voorbeeld te noemen: gaan veel oudere versies van scheppingspsalmen 8, 29, 104 niet uit van een beeld van de mens als kroon van de schepping? Dat kan ook anders.

Een aantal van de dichters die meedoen zijn: Maria de Groot, Maarten Das, Gijs van der Haar, Roelof ten Napel, Anneke Meiners, Alexis de Roode, Sytze de Vries, René van Loenen, Andries Govaart, Margriet Poortstra, Erik Idema, Jan Beuving, Eppie Dam, Margreet Spoelstra, Roeland Smith, Rikkert Zuiderveld, Roel Bosch, Jan Beuving.
Enkele van de componisten Erik Jan Joosse, Willem Blonk, John Bell, Clara Rullman, Rohan Poldervaart, Willeke Smits, Erik Vlasblom, Adriaan Plantinga.

We werken hard, maar willen ook zorgvuldig werk leveren. We streven naar een publicatie aan het einde van de herfst 2021. Dan willen we ook gelijk voor begeleidingsmuziek zorgen, én voor voorbeeldmateriaal op Youtube of Vimeo. Zeker muziek voor de jongere doelgroepen bestaat niet, als het niet te vinden is op internet.

namens de redactie,
Roel Bosch

De leden van de ISK Psalmenredactie:
op de bovenste rij van links naar rechts, Irma Pijpers, Willeke Smits, Roel Bosch, Johanneke Bakker,
op de onderste rij van links naar rechts, Margriet Poortstra, Kees Bregman, Jacco Steen-Sennema, Adriaan Plantinga.